Ilonka Kolthof: verliefd op de piccolo

Ilonka Kolthof werd al jong verliefd op de piccolo, die vroeger vooral werd ingezet om pikante passages extra kleur te geven. Kolthof vond dit onterecht en besloot zich na haar studie fluit aan het Conservatorium van Amsterdam verder te specialiseren op het piepkleine fluitje aan het Conservatorium van Antwerpen. Ze initieerde het Dutch Piccolo Project waarmee zij in 2019 de cd Halo realiseerde, die mij om onverklaarbare redenen pas recent bereikte. Kolthof word begeleid door pianist Ralph van Raat.

Zoals de ene na de andere bevolkingsgroep zich in de loop der eeuwen ontworstelde aan haar ondergeschikte rol, zo baanden ook instrumenten zich een weg vanuit de marge naar de spotlights. Tegenwoordig kijkt niemand meer op van een Concert voor contrabas/trombone/fagot/harmonium/panfluit en orkest, maar ook de piccolo is aan een opmars bezig. Zo componeerde Barry McKimm al in 1983 een Concert voor piccolo en orkest en schreef Erkki-Sven Tüür in 2016 Solastagio voor de piccolospeler van het Koninklijk Concertgebouworkest. – Inmiddels uitgebracht op hun eigen label.

Voor haar project vroeg Kolthof zes componisten een stuk te schrijven voor piccolo en piano. Vijf staan op de cd zelf, een zesde track is als download beschikbaar. Sympathiek dat ze koos voor Nederlanders – of tenminste in ons land wonende toondichters – want vaak vergeten musici dat ook hier behartenswaardige muziek wordt gecomponeerd. Het levert een boeiende dwarsdoorsnede op van het moderne muzieklandschap.

Piet-Jan van Rossum en Allan Segal benadrukken vooral de klassieke, melodieuze aspecten van de piccolo, waarbij Segal zijn driedelige stuk lardeert met kittige vogelkreetjes van de piccolo en stevig beukende pianoakkoorden. Zelfs de vroegere modernist Jan Vriend reikt de luisteraar nadrukkelijk de hand. Zwierige pianopartijen begeleiden virtuoze loopjes van de piccolo, gekruid met een ruimhartig gebruik van Flatterzunge.

Een heel andere toon slaat de Amerikaans-Nederlandse componist en fluitist Ned McGowan aan in zijn Rickshaw Zip. In woest rockende passages slaakt de piccolo door merg en been snijdende angstkreten, schijnbaar in doodsnood achtervolgd door het dubbelforte-geweld van de piano. Op andere momenten heerst een serene rust, waarin de piccolo met gebogen tonen een Aziatische sfeer oproept en de piano slechts losse tonen produceert. Een prachtige verklanking van hoe een riksjarijder zijn fietstaxi door het moordende verkeer van een stad in India manoeuvreert.

Het mooiste stuk op de cd is van Bart Spaan, waarnaar de cd terecht vernoemd is. In Halo weet hij perfect de sfeer te treffen van de betekenis van dit Engelse woord, die duidt op de stralenkrans rond zon of maan en rond de hoofden van heiligen. In veertien minuten schets Spaan een verdroomde, meditatieve sfeer waarin de twee instrumenten in volledig evenwicht samen optrekken. Verdwaalde klanken op de piano, eenzame glijtonen vol ruis- en windklanken en subtiel door het hele register bruisende watervalletjes van de piccolo creëren een ruimtelijk en spiritueel effect. Kolthof en Van Raat spelen subliem en ook de opname is van topkwaliteit.

Maareh… Thea Derks zou Thea Derks niet zijn als hier niet even gemopperd zou worden over het ontbreken van vrouwelijke componisten op deze toch zo recente uitgave.

Mijn verhaal met plezier gelezen? Een donatie, hoe klein ook, is welkom. Dat kan via PayPal, of overboeking naar mijn bankrekening: T. Derks, Amsterdam, NL82 INGB 0004 2616 94. Mijn dank is groot!

Auteur: Thea Derks

I am a Dutch music journalist, specializing in contemporary music, and a champion of women composers. In 2014 I wrote the biography of Reinbert de Leeuw (3rd edition in 2020) and in 2018 I published 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht'.

6 gedachten over “Ilonka Kolthof: verliefd op de piccolo”

  1. Goed om te weten dat ook Mathilde Wantenaar, Vanessa Lann en Claudia Rumondor piccolo-composities hebben geschreven voor Ilonka’s Dutch Piccolo Project

    Like

  2. Op die cd (Halo) staan alleen stukken voor piccolo en piano. De stukken van de dames die tijdens de opnamen beschikbaar waren voldeden daar niet aan. Inmiddels heb ik ze wel gehoord, voor een deel zelfs in de korte tijd dat concerten doorgingen met maximaal 30 personen en ze zijn het zeker waard om opgenomen en uitgebracht te worden.

    Like

  3. Weet ik en fijn dat je die stukken ondanks alles hebt kunnen horen!
    Het gaat mij erom dat een cd een tijdsdocument is. Als je anno nu 6 nieuwe composities in opdracht geeft voor een cd en je vraagt daarvoor enkel mannen, bevestig je ongewild de nog altijd vigerende opvatting dat een componist een (witte) man is.
    Al vanaf 1995 heb ik op alle mogelijke manieren en podia het werk van vrouwelijke componisten onder de aandacht gebracht en gewezen op hun afwezigheid in het reguliere muziekcircuit. Jammer dat dit kennelijk nog altijd hard nodig blijft….

    Like

  4. Er is inderdaad een Donemus bundel met partituren van meerdere stukken geschreven voor Ilonka’s Dutch piccoloproject (inclusief de vrouwelijke componisten)! Maar je hebt gelijk, Thea: het zou ook leuk zijn om een solo-cd van Ilonka met deze werken ook te mogen kopen in de toekomst!

    Like

  5. Eens, een CD is een tijdsdocument. Ergo hier wordt de vrouw dus weer uit de geschiedenis geschreven, toch?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s