Nederlands Philharmonisch Orkest speelt Prélude à une nuit américaine Mathilde Wantenaar: ‘Ik voel me net als de Mol in mijn opera’

Om toch nog wat leven in de coronabrouwerij te brengen zoeken organisaties telkens nieuwe wegen. Zo kreeg ik een uitnodiging om live een festival in Aix-en-Provence bij te wonen, dat verder alleen als stream, zonder publiek wordt uitgevoerd. Helaas stond een Himalaya aan ver- en geboden dit welkome tripje in de weg. Gelukkig bood het Nederlands Philharmonisch Orkest me ongeveer tegelijkertijd de kans een opname bij te wonen voor een gestreamd concert op 29 april, met onder andere Prélude à une nuit américaine van Mathilde Wantenaar.

Het is inmiddels zo’n half jaar geleden dat ik het Concertgebouw bezocht, toen ik samen met 349 anderen de première bijwoonde van Subita con sforza van Unsuk Chin. ‘Er gloort hoop’, schreef een blogger destijds, ‘maar voorlopig zal het Concertgebouw het moeten doen met 350 bezoekers, bij een zaalcapaciteit van 2000.’ – Waarna onze overheid alsnog de hele cultuursector platgooide. En het einde lijkt helaas nog lang niet in zicht.

Met gemengde gevoelens betreed ik de Grote Zaal, waar ik stuit op een ver uitgebouwd concertpodium. Dit biedt de benodigde ruimte om de musici op veilige corona-afstand te plaatsen. ‘Die uitbouw is overigens gerealiseerd op verzoek van een ander orkest’, zegt Willem de Bordes, artistiek leider van het Nederlands Philharmonisch Orkest. De ene club is nu eenmaal banger voor het virus dan de andere, zo blijkt.

Het podium is bekleed met tapijt, een immens velours gordijn deelt de zaal van plafond tot vloer in tweeën; alle zitplaatsen zijn afgedekt met dik zwart vilt. ‘Dat is nodig om nog een enigszins acceptabele klank te realiseren’, verklaart De Bordes. Zonder publiek zou de muziek dreigen te verdrinken in de wel erg ruimhartige akoestiek.

Vandaag dirigeert de Duitser Markus Poschner het NedPho in het dubbelconcert voor viool, cello en orkest van Brahms, met de violist Emmanuel Tjeknavorian en de cellist Kian Soltani. Op het programma staat ook Tod und Verklärung van Richard Strauss. Maar ik ben gekomen voor Prélude à une nuit américaine van Mathilde Wantenaar, die ook zelf aanwezig is. ‘Ik probeer in elke stream minstens één stuk van een Nederlandse componist te stoppen’, zegt De Bordes. En voor dit programma leek Mathildes stuk me uitermate geschikt.’

Een dag eerder beleefde haar vorig jaar afgelaste opera Een lied voor de Maan zijn online wereldpremière in het Opera Forward Festival. Wantenaar was dan ook aangenaam verrast toen De Bordes haar benaderde. Zoals ze nu middenin de repetities zat voor haar opera, zo werkte ze in 2019 nog volop aan de laatste loodjes voor haar opera toen ze een opdracht kreeg van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Het orkestwerk kon nog wél, de opera niet meer voor publiek worden uitgevoerd.

‘Ik voel me net als De Mol in mijn opera’, straalt Wantenaar. ‘Haar lied voor de Maan mislukte, maar met wat ingrepen kwam het uiteindelijk toch nog helemaal goed. Zelf mocht ik nu, een jaar na dato, alsnog de première van mijn opera beleven en krijg ik bovendien een nieuwe uitvoering van mijn Prélude in de schoot geworpen!’

Dan tikt Poschner af. Een mysterieus dreunend geluid vult de zaal. Een uiterst lage toon van de harp klinkt bijna alsof deze elektronisch vervormd wordt. De geheimzinnige klank wordt versterkt door zacht roffelende pauken, waarna het orkest laag voor laag, in brede gebaren toewerkt naar een grandioze climax.

Precies op dat moment stommelt een violiste luidruchtig de trap af, ze is schijnbaar onwel geworden. Het orkest valt stil, maar na enige consternatie, waarin Poschner bemoedigend naar Wantenaar wenkt, wordt de repetitie hervat.

Overleg tussen Markus Poschner, Willem de Bordes en Mathilde Wantenaar, Concertgebouw 22-3-2021

De rijke partituur, die subtiel schakelt tussen Amerikaanse ballroommuziek en Frans impressionisme, krijgt onder Poschners trefzekere directie een aangenaam romige klank. Slechts een paar keer grijpt De Bordes als muziekregisseur in: vooral de markante, gonzende opening wordt een paar keer gefinetuned alvorens de definitieve registratie wordt ingezet. Na afloop daalt De Bordes opgetogen de trap van het grote podium af: ‘We zijn héél tevreden!’

Zijn enthousiasme wordt gedeeld door dirigent en musici, blijkens hun applaus voor Wantenaar. ‘Ben jij ook blij?’, vraagt Poschner aan de jonge componist. ‘Ja… ja’, antwoordt zij enigszins aarzelend. ‘Ik heb enkel wat kleine puntjes.’ Gedrieën buigen ze zich over de partituur voor een zichtbaar geanimeerd overleg. De opname staat als een huis is de conclusie, en zal dus niet worden overgedaan.

‘Het was zeker een mooie uitvoering, ik ben heel content’, zegt Wantenaar. Met een verontschuldigende glimlach: ‘Ik luister zelf natuurlijk met oren op steeltjes en hoor minieme oneffenheden die de gemiddelde luisteraar absoluut zullen ontgaan.’

De Bordes voegt zich bij ons: ‘Ik vind het zo mooi, misschien moet ik je Prélude binnenkort nóg maar eens op het programma zetten.’ Wantenaar: ‘Dat zou geweldig zijn!’

Nu Prélude en opera al twee keer zijn samengevallen, lijkt het mij persoonlijk niet ondenkbaar dat de afgelaste Franse première van Een lied voor de maan binnen afzienbare tijd alsnog zal klinken in Aix-en-Provence….

Na afloop sprak ik Mathilde Wantenaar voor een podcast over de Prélude en haar opera Een lied voor de Maan.

Het concert wordt donderdag 29 april om 20.30 uur aangeboden als betaalde stream via de website orkest.nl

Mijn artikel met plezier gelezen? Een donatie, hoe klein ook, is welkom. Dat kan via PayPal, of overboeking naar mijn bankrekening: T. Derks, Amsterdam, NL82 INGB 0004 2616 94. Mijn dank is groot!

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s