Ad van ’t Veer overleden: nieuwe muziek verliest opnieuw een gedreven pleitbezorger

Hij haalde grootheden als  Morton Feldman, Iannis Xenakis, John Cage en Michael Nyman naar Zeeland. Met zijn Festival Nieuwe Muziek zette hij de provincie stevig op de kaart. Jarenlang reisden velen vanuit binnen- en buitenland af naar Middelburg om zich onder te dompelen in een bad vol eigentijdse noten. Vanaf begin deze eeuw werd het langzaam stil rond Ad van ’t Veer (1941-2021) en vandaag bereikte mij het droeve bericht dat hij op 21 juni is overleden.

Ad van ’t Veer werd in 1941 in Goes geboren, maar toen hij 3 jaar oud was verhuisde het gezin naar Amersfoort en vervolgens naar Breda om uiteindelijk neer te strijken in Oostkapelle. Ad wilde graag naar het conservatorium, maar moest van zijn vader komen werken in diens frisdrankenfabriek Adora. De liefde voor muziek liet zich echter niet inperken en in zijn vrije tijd studeerde Ad cello en piano; in 1969 werd hij bestuurslid van de Vereniging Jeugd en Muziek Zeeland.

Iannis Xenakis

Al snel ging hij concerten organiseren, samen met Nico van den Boezem en Gijs Bergman. In de van oorsprong Australische pianist Geoffrey Madge, een pleitbezorger van de muziek van Iannis Xenakis, vonden zij een geestverwant. In 1975 genereerde een groots Xenakis-concert zoveel belangstelling dat plannen werden gemaakt voor een heel festival rond deze Grieks-Franse componist. Dat leidde in 1976 tot de oprichting van het allengs breder georiënteerde Festival Nieuwe Muziek.

Xenakis was er huiscomponist avant-la-lettre. Hij gaf lezingen en workshops, componeerde nieuwe stukken in opdracht van het festival of musici die er optraden en ging live in gesprek met collega’s als John Cage en Morton Feldman. Ook gerenommeerde componisten als Per Nørgard en Michael Nyman kwamen hoogstpersoonlijk naar de Zeeuwse hoofdstad om hun muziek toe te lichten en in discussie te gaan met elkaar en met het publiek. De Provinciale Zeeuwse Courant bestempelde Middelburg in 1976 als ‘het Mekka van de nieuwe muziek’.

Festival nieuwe muziek

De eigenzinnige programmering, gebouwd op Van ’t Veers eigen voorkeuren, trok al snel nationaal en internationaal de aandacht. Maar ondanks de grote naam en faam van dit meerdaagse evenement moest Van ’t Veer altijd weer vechten om de benodigde subsidies los te peuteren. Net als tegenwoordig zagen overheden destijds weinig belang in kunst, laat staan in zoiets ‘moeilijks’ als eigentijdse muziek. Soms moest zelfs een editie worden overgeslagen. Daardoor voelde Ad van ’t Veer zich ‘eerder gedoogd dan gesteund’.

Gedreven als hij was, wist hij het Festival Nieuwe Muziek echter keer op keer te redden. ‘Creatief boekhouden was het levenselixer van de stichting’, verzuchtte hij eens. Ik leerde hem persoonlijk kennen in 1996, toen ik een lezing mocht geven over mijn afstudeerscriptie voor de studie Muziekwetenschap, Tussen luier & afwas: ensembles geleid door vrouwen, zijn ze er niet of zien we ze niet? Ik herinner me Ad als een rijzige, hartelijke man, die alle concerten en lezingen zelf bezocht en musici en deelnemers toegewijd begeleidde.

In 1999 kreeg hij een hersenbloeding en, hoewel hij betrokken bleef bij de activiteiten, werd het gaandeweg steeds stiller rond hem. Toen ik ergens in 2006 begon aan mijn biografie van Reinbert de Leeuw lukte het helaas niet meer met Ad in contact te komen. Datzelfde jaar kreeg hij wel eindelijk – en dubbel – erkenning voor zijn onvermoeibare inzet voor de eigentijdse muziek. In februari 2006 ontving Ad van ’t Veer de Zeeuwse Prijs voor Kunsten en Wetenschappen uit handen van de Commissaris van de Koningin in Zeeland; in april werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Met Ad van ’t Veer verliest Zeeland een markant pleitbezorger en voortrekker van de nieuwe muziek, die de provincie internationaal op de kaart heeft gezet. Zo droeg Xenakis A l’îsle de Gorée aan hem op (1986) en eerde Morton Feldman hem in zijn compositie Piano, Violin, Viola, Cello (1987). Zonder zijn onvermoeibare inzet verpieterde ook het festival. De editie van 2003 was gewijd aan het thema twee piano’s, een jaar later moest het hoofdkantoor naar de Grote Kerk in Veere verhuizen en stierf het Festival Nieuwe Muziek een stille dood.

Gelukkig was Van ’t Veer vooruitziend: in een predigitaal tijdperk registreerde hij bijna alle concerten en componistendiscussies. Zo verzamelde hij een uniek en waardevol muziekarchief van zo’n duizend banden, dat wordt beheerd door de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg. Zelf zette hij enkele videoregistraties op YouTube, zoals het gesprek tussen Xenakis en Feldman uit 1986.

Met zijn overlijden verliest de nieuwemuziekwereld opnieuw een icoon. Dat stemt me triest. Vaarwel Ad, het ga je goed!

Foto Ad van ’t Veer (c) Zeeuwse Concertzaal 

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

2 gedachten over “Ad van ’t Veer overleden: nieuwe muziek verliest opnieuw een gedreven pleitbezorger”

  1. Goed stuk over Ad. Via hem heb ik Xenakis en zijn geniale pokkenherrie leren kennen . Xenakis is toch wel n beetje de Led Zeppelin , waar ik ook erg v hou, vd avant garde .
    Xenakis moet weer meer geprogrammeerd worden . Zijn Oresteia is onovertroffen .

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s