Het is aan ons Merlijn Twaalfhoven: verbeter de wereld, begin bij jezelf

‘Ik besloot uit de kast te komen als idealist’, schrijft Merlijn Twaalfhoven op pagina 156 van zijn boek Het is aan ons, dat afgelopen december verscheen bij uitgeverij Atlas/Contact. Ik schreef onderstaande recensie voor het juni/juli nummer van De Nieuwe Muze.

Het is zomer 2016, de warmste tot dan toe gemeten zomer ooit. Kort daarvoor is zijn woonboot afgebrand en heeft hij de zoveelste teleurstelling te verwerken gekregen in zijn pogingen de mensheid te redden. In een Syrisch vluchtelingenkamp in Jordanië heeft hij weliswaar een mooi muziekproject gerealiseerd, maar ook ervaren hoe uitzichtloos de situatie is. Wat is de zin van onze muziek, vraagt hij zich af terwijl hij nieuwe huisraad koopt in de IKEA. Tegelijkertijd flitst door zijn hoofd dat ook 2015 en daarvoor 2014 gold als de heetste zomer ooit. ­

Hij realiseert zich dat problemen enkel opgelost kunnen worden als ‘we onze idealen, onze dromen, ons commitment om iets te veranderen, al weten we niet hoe, hardop uitspreken’. Dat hij hierop besluit ‘als idealist uit de kast te komen’, komt halverwege het boek enigszins als een verrassing. Het voorafgaande is immers één lange aaneenschakeling van hoe Twaalfhoven de wereld rondtrekt om ‘vrede te brengen met muziek’, zoals hij meteen al in zijn Proloog formuleert. Door mensen in conflictgebieden met elkaar te laten musiceren hoopt hij het onderlinge wantrouwen te doorbreken en al dan niet materiële muren te slechten.

Al lezend krijg je steeds meer bewondering voor zijn onwrikbare geloof in het goede en de onvermoeibare inzet waarmee hij zijn idealen tracht te verwezenlijken. Zijn boek is een lofzang op de ‘kunstenaarsmindset’, ofwel de onbevangen blik waarmee je vastgeroeste patronen los kunt laten. Dankzij zijn open houding weet Twaalfhoven elke tegenslag om te toveren tot iets positiefs, altijd bereid zijn verwachtingen bij te stellen en de mogelijkheden van het moment te omarmen. Valt de stroom uit, dan musiceert hij zonder versterking; is er geen zaal, dan speelt hij in slaapkamers; is er geen geld, dan bouwt hij ad hoc instrumenten en tribunes. Zo is het boek tegelijkertijd een ode aan serendipiteit.

Twaalfhoven vraagt ons om de ‘kunstenaarsmindset’ in onszelf te activeren. Hij zet zich hierbij nadrukkelijk af tegen de geïnstitutionaliseerde kunstwereld, waarin commerciële belangen en sleetse conventies een frisse blik op onze omgeving in de weg staan. De vraag moet niet zijn hoe goed of slecht je iets doet, maar waarom. Ofwel: een chaotisch door elkaar spelende menigte die een kakofonie aan onsamenhangende klanken produceert kan waardevoller zijn dan een perfect uitgevoerde symfonie van Bruckner.

Voortdurend vraagt Twaalfhoven ons onze blik, onze gedachten, ons oordeel te ‘vertragen’, om ruimte te geven aan verwondering en magie. We worden overspoeld door informatie, zonder ons er echt in te verdiepen. We zijn via social media continu connected zonder daadwerkelijk mét elkaar te zijn, we missen een gevoel van collectiviteit. We moeten ons dus (weer) openstellen voor de ander, want alleen door te luisteren naar zijn of haar verhaal kunnen we de ander nader komen.

Twaalfhoven wil veel, misschien te veel. Het is aan ons is in wezen een verslag van zijn talloze pogingen mensen door middel van muziek met elkaar te verzoenen. Tegelijkertijd is het ook een aanklacht tegen het kapitalisme en de daaruit voortvloeiende maatschappelijke ongelijkheid, prestatiedruk, geestelijke afstomping, klimaatcrisis enzovoort. Door de veelheid aan thema’s raak je als lezer het spoor soms bijster, maar het bruisende enthousiasme van Twaalfhoven maakt veel goed.

In 2017 richtte hij The Turn Club op, die ‘creatieve, ondernemende en artistieke projecten’ bedenkt rondom de grote vraagstukken van onze tijd. Zijn vraag ‘doe je mee?’ op de slotpagina beantwoord je onwillekeurig met een volmondig ‘ja’. Want hij heeft gelijk: het is aan ons. Alleen door onze krachten te bundelen en outside the box te denken kunnen we de wereld redden.

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s