Florian Magnus Maier reconstrueert ‘Arianna’ van Monteverdi: ‘Lamento d’Arianna is een van zijn allermooiste composities’

Vorig jaar ging de wereldpremière niet door vanwege de coronamaatregelen. Maar op 6 en 7 oktober komt Arianna van Florian Magnus Maier dan toch eindelijk tot klinken. Het ensemble Le nuove musiche speelt deze reconstructie van Monteverdi’s grotendeels verloren gegane opera woensdag 6 oktober tijdens een  openbare repetitie in Muziekgebouw aan ’t IJ. Deze generale vormt de opmaat voor de officiële wereldpremière op donderdag.

Na afloop van de repetitie op woensdag en voorafgaand aan het concert op donderdag zal ik spreken met Florian Magnus Maier en regisseur Sybrand van der Werf . De componist stelt zich alvast kort voor in antwoord op drie vragen.

Wat typeert jou als componist?

Ik zie mezelf als bruggenbouwer tussen verschillende werelden waartussen ik nooit écht kon kiezen. Als flamencogitarist op het conservatorium was dat een probleem; als componist is het een bonus. Vanuit mijn ervaring met zulke uiteenlopende muziekwerelden als death metal, flamenco, klassiek en avant-garde schep ik een eigen idioom, met ingrediënten uit hun gedeelde DNA.

Tijdens het componeren probeer ik de krachten van elk element intact te houden. Zo plaats ik bijvoorbeeld de melodische rijkdom en versieringen van Arabische muziek in een Westers-polyfone context, of laat ik barokmuziek zingen over de ritmische drive van Flamenco.

Kun je kort vertellen waAR ARIANNA over gaat?

Net als Monteverdi vertellen wij het verhaal van Ariadne, die als oorlogsbuit door Theseus wordt meegevoerd met beloftes van geluk en liefde, maar al gauw alleen op het strand van Naxos achterblijft. Het Lamento d’Arianna, het enige overgebleven stuk muziek uit Monteverdi’s tweede opera, hebben we integraal opgenomen in onze voorstelling.

In tegenstelling tot het originele libretto geven wij Ariadne echter de controle over haar eigen noodlot. In plaats van slachtoffer en speelbal van goden en krijgers met opgeblazen ego’s, is zij een zelfbewuste vrouw die zich losmaakt van Theseus.

We plaatsen het verhaal in een grote verband door naast Lamento d’Arianna ook delen uit Monteverdi’s madrigaalcyclus Sestina, ‘Lagrime d’amante al sepolcro dell’amata’ te gebruiken. Die passages heb ik volledig nieuw georkestreerd, om hun dramatische lading te versterken. Dit bood mij een geweldige kans om de grote lijn van het stuk naar mijn hand te zetten.

Florian Magnus Maier (c) Natalia Kempin

Ik wilde voorkomen dat de combinatie met mijn muziek tot een ongemotiveerde clash van muzikale esthetieken zou leiden. Omdat ik het belangrijk vond Monteverdi’s kracht en schoonheid intact te laten heb ik inspiratie gezocht in tradities van vóór zijn tijd. Zoals in Perzische, Arabische en Indiase muziek, die al zeer hoog ontwikkeld waren lang voor wij in het Westen een eigen muziekcultuur ontwikkelden.

Bijna al onze klassieke muziekinstrumenten stammen uit een van die oude culturen. Deze raakvlakken maak ik invoelbaar door bijvoorbeeld consequent de oud naast de luit te plaatsen of door tablas in te zetten als slagwerk.

Ook laat ik moderne instrumenten bespelen op manieren die kenmerkend zijn voor de klassieke muziek uit dergelijke contreien. Ik neem hierbij de vrijheid om historische en muzikale gegevens uit verschillende tijden en culturen op mijn eigen manier te interpreteren. Dat de muziek vervolgens soms herinnert aan blues, flamenco of rock & roll is een welkome bijkomstigheid.

Wat doe je als eerste als je aan een compositie gaat werken?

Ik probeer een zo compleet mogelijk beeld van het geheel te vormen voor ik daadwerkelijk noten ga schrijven. Dat betekent een hoop brainstormen en muzikaal experimenteren om de algehele lijn helder te krijgen: waar werk ik naartoe, welke rol speelt een passage in het geheel?

Voor Arianna vormden de Monteverdi-fragmenten al een stevige structuur. Tussen deze ‘Monteverdi-pilaren’ kon ik dramatische elementen plaatsen als de tekst daarom vroeg; bijvoorbeeld drijvende ritmes of harmonische dissonantie.

Ik wist dat Lamento d’Arianna automatisch als een hoogtepunt waargenomen zouden worden, het is een van zijn allermooiste composities. Elke Monteverdi-liefhebber zal er op zitten te wachten, dus je weet al bij maat één dat je daar een uur lang naartoe moet gaan werken. Klopt je planning, dan kom je ergens. Zo niet, dan verdwaal je binnen de kortste keren in het schrijven van een partituur die ruim een uur duurt.

Afbeelding Ariadne: Schilderij van Evelyn de Morgan (1877)

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s