Han de Vries 80: grasduinen door vier eeuwen hobomuziek

Op 31 augustus werd de vermaarde hoboïst Han de Vries 80 jaar; op 5 december kreeg hij de Edison Klassiek Oeuvreprijs, als erkenning voor zijn enorme oeuvre en zijn buitengewone verdiensten voor de klassieke muziek.

Voor zijn 70e én 75e verjaardag stelde Peter Bree, voormalig hoboïst en presentator van Radio 4 twee indrukwekkende cd-boxen samen, met vaak unieke opnames van De Vries.

Hieronder een bespreking die ik schreef bij het verschijnen van de 2e box in 2017. – Mijn verwachting dat er ook voor DeVries’ 80e nog wat in het vat zou zitten, is helaas niet ingelost.

Amsterdam, 16-2-2017

Het zal je maar gebeuren. Op je 70e eren ze je met een cd-box, vijf jaar later krijg je een dubbel zo omvangrijke compilatie aangeboden. Het overkwam de Nederlandse hoboïst Han de Vries (Den Haag, 1941) die afgelopen augustus zijn 75e verjaardag vierde.

In 2011 verzamelde zijn oud-student Peter Bree de radio-opnames op negen cd’s onder de treffende titel The Radio Recordings, dit keer vulde hij een doos met liefst achttien schijfjes. Je kunt je minder grootse verjaardagscadeaus voorstellen. Getuige de titel Han de Vries: the almost last recordings zit er voor diens volgende lustrum zelfs nog meer in het vat.

Samen geven de – nauwelijks overlappende – boxen een goed beeld van de enorme veelzijdigheid van De Vries. Begonnen als eerste hoboïst in het Concertgebouworkest sloeg hij al snel zijn vleugels uit voor een indrukwekkende solocarrière. Hij omarmde zowel de authentieke uitvoeringspraktijk als de allernieuwste muziek en bespeelt met evenveel gemak een barokhobo als een modern instrument.

NEDERLANDSE HOBOSCHOOL

Hij geldt als de leidende exponent van de Nederlandse hoboschool en werkte samen met legendarische musici als de sopraan Elly Ameling, de violist Philip Hirschhorn en de fluitist Frans Vester. Componisten als Louis Andriessen, Bruno Maderna en Morton Feldman componeerden werk voor hem. In 1959 stond hij aan de basis van het Nederlands Blazers Ensemble, tegenwoordig geleid door zijn oud-leerling Bart Schneemann.

Net als op de eerste box is zowel het klassieke repertoire als moderne muziek ruim vertegenwoordigd. Jammer dat een index ontbreekt, zodat je steeds alle cd’s langs moet lopen om te kijken wat er op staat. Qua oude muziek is er veel Telemann, Vivaldi en Händel, maar ook Bach en Albinoni. Zij staan naast minder bekende componisten als Johann Melchior Molter en Gottfried Finger, al dan niet gespeeld op barokhobo.

Wat betreft meer eigentijdse muziek zijn er pareltjes van bijvoorbeeld Toru Takemitsu. Diens atypische Gémeaux: I. Strophe voor hobo, trombone en symfonieorkest is bepaald geestig. De baanbrekende Sequenza VII voor hobo solo van Luciano Berio krijgt een virtuoze vertolking. Helaas gaat zijn zeggingskracht ietwat verloren in de gortdroge akoestiek van de IJsbreker. In Oboe and Orchestra van Morton Feldman ontpopt de Vries zich als een ware slangenbezweerder van een mysterieus rommelend orkest.

RANKE TOON

Er zijn ook mooie uitvoeringen van composities van Bruno Maderna, Willem Breuker en Jacques Ibert. Maar welke stukken De Vries ook speelt, altijd is er die ranke, doordringende toon. Deze wordt door Peter Bree treffend gekenschetst als ‘het heldere geluid met een zilveren randje’. Deze typisch Hollandse klank zou tegenwoordig verdrongen zijn door een ‘internationaal hobogeluid dat donkerder van aard is’. Of we dat moeten betreuren, is een kwestie van smaak, persoonlijk hou ik wel van een lekker ronde klank.

Niet alle stukken en uitvoeringen zijn van hetzelfde hoge niveau. Zo klinkt een uitvoering van In C van Terry Riley ietwat zwoegend. Zij mist de lichtvoetigheid die we associëren met het opzwepende stuk waarmee de Amerikaan in 1964 het startschot gaf voor het minimalisme. Ook de opgenomen composities van mindere goden als Charles Martin Loeffler, Paul Hindemith of Alexandre Tansman zijn weinig sprankelend, maar daar staat weer het intens lyrische hoboconcert tegenover van Richard Strauss.

Op de eerste box was dit hoboconcert nog overgenomen van een cassettebandje, inmiddels vond men de originele banden terug. Het geluid is transparanter, maar de wat homogenere klank van de oude opname heeft een heel eigen charme. Voor hoboliefhebbers is deze nieuwe box al net zo’n must als de eerdere. Lekker grasduinen in oude, klassieke, romantische, en moderne muziek aan de hand van een bevlogen en vaardige gids als Han de Vries.

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: