Alle wegen leiden naar Wenen in AVROTROS Jong Talent Festival

Op 21 januari staat het AVROTROSVrijdagconcert in het teken van het Jong Talent Festival, een samenwerking met het Nederlands Kamerorkest (NKO). Het concert in TivoliVredenburg vindt plaats zonder publiek, maar is live te horen op Radio 4.

Alle jonge talenten – de pianist Nikola Meeuwsen, de cellist Anton Spronk en het Animato Kwartet – doorliepen eerder het traject AVROTROS Klassiek presenteert! Zij brengen een mix van muziek uit de Eerste en Tweede Weense School, al dan niet begeleid door het NKO.

In de achttiende eeuw was Wenen the place to be voor ambitieuze musici. De hoofdstad van het Habsburgse Rijk bood kortere of langere tijd onderdak aan componisten als Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart en Ludwig van Beethoven.

Zij ontwikkelden een muzikale taal die bekend werd als ‘klassieke muziek’ en die ook Franz Schubert en ‘walsenkoning’ Johann Strauss jr. omarmden. Kenmerkend is de grote navolgbaarheid van ritme, melodie en harmonie, met de onderliggende ‘grondtoon’ als veilig baken.

Arnold Schönberg

Op zoek naar avontuurlijker wegen sloopte Arnold Schönberg begin twintigste eeuw de grondtoon uit de muziek, wat leidde tot de zogenoemde ‘atonale muziek’.

Het publiek verloor zijn houvast en protesteerde heftig, maar liefhebbers van vernieuwing omarmden deze baanbrekende manier van componeren. Schönberg kreeg twee toegewijde leerlingen: Alban Berg en Anton Webern. Zij woonden en werkten ook grotendeleels in Wenen en gingen samen de geschiedenis in als ‘Tweede Weense School’. Op het programma is overigens alleenis Webern vertegenwoordigd.

ANIMATO KWARTET

Het Animato Kwartet werd in 2013 opgericht door vier conservatoriumstudenten. Primarius is de Noorse violist Inga Våga Gaustad; Tim Brackman bespeelt de tweede viool en is bovendien artistiek leider van Podium Eibergen. Altviolist is Elisa Karen Tavenier en cellist is Pieter de Koe, die op dit moment studeert bij Jean-Guihen Queyras in Freiburg.

Samen met het NKO speelt het Animato Kwartet Mozarts ‘Serenata notturna’ KV 239. De drie delen worden doorsneden met twee delen uit Fünf Sätze für Streichquartett van Webern. Hoe is dit voor de musici? ‘In Webern is een krachtige verbinding tussen de vier gelijkwaardige stemmen, elke noot is van wezenlijk belang’, antwoorden ze eensgezind. ‘Het is voor ons een mooie uitdaging te wisselen tussen de intieme complexiteit van zijn kwartet naar onze totaal andere rol in het samenspel met het orkest in Mozart.’

Animato Kwartet © Sarah Wijzenbeek

Na de pauze spelen ze ook de Quartettsatz D 703 van Schubert en het scherzo uit Beethovens Eerste Strijkkwartet. Wat vinden ze van deze combinatie? ‘Beide stukken zijn zeer virtuoos en vormen een perfecte brug tussen Mozart en Webern. De vroege Beethoven is klassiek, maar grillig en extravert; Schubert is introverter en tilt in zijn Quartettsatz lyriek naar een nieuw niveau. Voor ons is het de kunst de juiste balans te vinden tussen beide kwartetten.’

NIKOLA MEEUWSEN, PIANO

In 2019 kreeg Nikola Meeuwsen (2002) de Concertgebouw Young Talent Award. Volgens de NRC had hij die meer dan verdiend om de manier waarop hij in de Vierde Sonate van Skrjabin moeiteloos ‘de betovering en vervoering van de sterrennacht’ opriep die de componist hadden geïnspireerd. 

Hij besloot pianist te worden toen hij een uitvoering hoorde van het Derde Pianoconcert van Rachmaninov: ‘Ik werd gegrepen door de melodie in de piano direct aan het begin en voelde mij tegelijkertijd enorm aangetrokken tot zijn harmonische klankwereld.’

Nikola Meeuwsen (c) MuziekHaven

Met het NKO speelt hij het derde deel uit het Pianoconcert nr. 14 van Mozart: ‘Sommigen noemen Mozart voorspelbaar, maar het is eerder omgekeerd. Hoe langer je een compositie van hem studeert, hoe meer je er in gaat ontdekken; een onvoorspelbare harmoniewisseling, een verassende uitwerking van een thema.’

Mozarts muziek ligt makkelijk in het gehoor, maar is zeer vernuftig geconstrueerd. Als je die structuur niet werkelijk doorgrondt, val je als uitvoeder al gauw door de mand.’

Solo speelt Meeuwsen de Bagatellen nrs 7+8 van Beethoven en, samen met Anton Spronk, delen uit Schuberts Arpeggione en Weberns Drei kleine Stücke für Cello und Klavier. ‘Zo is muziek uit drie tijdperken mooi vertegenwoordigd’, vindt hij. ‘Alle vier componisten waren en zijn toonaangevend.’

ANTON SPRONK, CELLO

Tijdens het Nationaal Cello Concours van de Cello Biënnale in 2014 won Anton Spronk (1994) de eerste prijs, publieksprijs én de prijs voor beste vertolking van de opdrachtcompositie. In de daarop volgende editie speelde hij de wereldpremière van Out of Step van Guus Janssen.

Anton Spronk

‘Het festival had ons aan elkaar gekoppeld’, verklaart Spronk. En toen heeft Guus speciaal voor mij dit Celloconcert gecomponeerd. Ik vind het belangrijk mij als artiest zo breed mogelijk op te stellen.’

Op 21 januari speelt hij het Celloconcert nr. 2 van Haydn met het NKO. ‘Het heeft veel lyrische aspecten, maar ook lichte en virtuoze passages. Haydns muziek heeft een positieve uitstraling, met af en toe wat melodramatische thema’s, maar die keren altijd snel weer terug naar een gevoel van optimisme.’

‘Qua uitvoering moet je wel oppassen, want zijn muziek is heel rein en kwetsbaar, dus je hoort iedere onnauwkeurigheid.’ 

Samen met Nikola Meeuwsen vertolkt hij ook delen uit de Arpeggione van Schubert en Drei Kleine Stücke für Cello und Klavier van Webern. ‘Misschien dat de thema’s bij Schubert net iets meer diepgang hebben dan bij Haydn’ verklaart Spronk, ‘maar beiden zijn grootheden van de Eerste Weense School.’

‘Webern behoort tot de veel latere Tweede Weense School. Zijn 3 extreem korte stukken voor cello en piano lijken bijna de uitkomst van een soort reductieproces. Het is een totaal andere klankwereld.’

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veeleprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

2 gedachten over “Alle wegen leiden naar Wenen in AVROTROS Jong Talent Festival”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: