Lewis Nielson: een goed bewaard geheim

Ik moet eerlijk bekennen: toen ik de enveloppe met de nieuwe cd Canto van het ensemble Oerknal opende, was ik compleet verrast. Ik had nog nooit gehoord van Lewis Nielson, aan wiens muziek het schijfje is gewijd.

Dat zijn naam niet meteen een belletje deed rinkelen, komt doordat Nielson (1950) zich enigszins buiten het geijkte modernemuziekcircuit beweegt; als je zijn naam koppelt aan gerenommeerde ensembles als Klangforum Wien, Musikfabrik of Asko|Schönberg, vind je hem enkel in een hoedanigheid als docent-van. Ook dirigent Gregory Charette studeerde bij Nielson; hij eert zijn leermeester nu met een muzikaal portret.

Veelzeggend detail: het betreft drie nog nooit eerder opgenomen composities. Toch draait de Amerikaan al een tijdje mee. Hij werd in 1950 geboren in Washington D.C. en verhuisde op zijn 9e met zijn ouders naar Engeland, waar hij studeerde aan het Royal College of Music.

Hij deed vervolgstudies aan de Universiteiten van Massachusetts en Iowa en was zelf jarenlang docent muziektheorie en compositie aan de Universiteit van Georgia en het Oberlin Conservatory of Music; in 2015 ging hij met pensioen.

THINKING PERSON’S COMPOSER

Lewis Nielson

In het cd-boekje wordt Nielson een ‘thinking person’s composer’ genoemd, omdat hij in zijn muziek onvermoeibaar actuele en filosofische thema’s aansnijdt. In een polemisch manifest op zijn website zet hij zich af tegen zo’n beetje alles en iedereen. Hij noemt zichzelf een ‘sociopaat’, die ‘vecht tegen de maatschappij die hem of haar opsluit’ en weigert ‘de regels die de maatschappij beheersen’ te accepteren.’

Wie op basis hiervan denkt krijgshaftige protestmuziek te krijgen voorgeschoteld, komt bedrogen uit. De drie composities zijn juist bijzonder fijnzinnig en oorstrelend. Zo adresseert Nielson in zijn ruim een half uur durende Cilice het thema van boetedoening en vergeving. Hij combineert hierin teksten uit de Psalmen met poëzie van dichters als Baudelaire, Hölderlin, Celan en Dante. De titel verwijst naar het ruwharen kleed dat katholieken vroeger wel droegen bij wijze van zelfkastijding.

ZINGENDE MUSICI

Voor de uitvoering sloeg Oerknal de handen ineen met het Damask Vocal Quartet, dat een scala aan loepzuiver gezongen dissonante samenklanken presenteert. Op andere momenten haken zij met een reciterende voordracht aan bij het Gregoriaans, om dan weer gesproken teksten te debiteren, virtuoze melismen te zingen of ritmisch percussieve klanken te produceren, met een al even puntige begeleiding door de musici.

Die zingen overigens ook zelf. De combinatie van hun ongetrainde stemmen met de vier professionele zangers van het Damask Vocal Quartet levert een gevarieerd palet aan klankkleuren op, dat van begin tot eind blijft boeien. Ook Crisis of Conscience en You Choose zijn prachtig. Beide zijn gebaseerd op verzen van de El Salvadoriaanse dichter Roque Dalton, een communistische activist die door zijn eigen kameraden werd geëxecuteerd.

In Crisis of Conscience declameren de instrumentalisten de tekst met een volkse, hese stem; You Choose is pointilistischer en bestaat uit een aaneenschakeling van korte instrumentale erupties en dito stemmen. Mysterieus en beklemmend, en piekfijn uitgevoerd. Goed initiatief van Oerknal en Gregory Charette om deze onderbelichte componist te eren met een portret.

Lewis Nielson, onthoud die naam!

Auteur: Thea Derks

I am a Dutch music journalist, specializing in contemporary music, and a champion of women composers. In 2014 I wrote the biography of Reinbert de Leeuw (3rd edition in 2020) and in 2018 I published 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: