Erepenning vernoemd naar Jan Wolff

Vanochtend 19 mei werd in het programma De Klassieken op Radio 4 bekendgemaakt dat de eerste Jan Wolff Erepenning wordt toegekend aan hoornist Ward Assmann, vanwege zijn belangrijke bijdrage aan de emancipatie van de hoorn in ons land.

De prijs is ingesteld door het Nederlands Hoornisten Genootschap en wordt zaterdag 28 mei uitgereikt in de Philharmonie Haarlem, tijdens het festival HOORN! ter gelegenheid van zijn 40-jarig bestaan.

Wolff Penning

De erepenning is vernoemd naar Jan Wolff (1941-2012), die zijn muzikale carrière begon als hoornist in het Concertgebouworkest en zich vervolgens ontpopte tot onvermoeibaar voorvechter van hedendaagse muziek. Hij was de oprichter van zowel De IJsbreker als het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam en stond samen met P. Hans Frankfurther tevens aan de wieg van de Concertzender.

In 2016 werd Wolff ook al geëerd met de geluidssculptuur Huil van de Wolff, waaraan ik onderstaand artikel wijdde.

Amsterdam, 19-8-2016

Muziekgebouw eert oprichter Jan Wolff met geluidsmonument

Het heeft even geduurd, maar binnenkort krijgt Jan Wolff (1941-2012), oprichter van het Muziekgebouw aan ’t IJ dan toch zijn verdiende eerbetoon. Maandag 22 augustus – zijn sterfdag – besluit de concertzaal de viering van het tienjarig bestaan met de onthulling van de interactieve geluidsinstallatie
Huil van de Wolff.

Op 15 juni 2005 opende Koningin Beatrix officiëel het Muziekgebouw aan ’t IJ met drie plechtige slagen op een reusachtige gong; officieus werd het ook wel ‘Wolffinarium’ genoemd.

Maar al snel na de opening kreeg Wolff te maken met afgunstige reacties. Zo trachtten sommigen zich zijn succes toe te eigenen en beweerden anderen dat zijn programmering onder de maat zou zijn. Het is een van de zwartste bladzijden uit de beginjaren van het Muziekgebouw. Mooi dat de huidige directie zijn immense verdiensten wel erkent.

Wolf(f) aan gene zijde

Wolff was niet alleen een groot voorvechter van moderne muziek, maar ook een liefhebber van water, varen en zijn eigen instrument, de hoorn. Met dit alles in het achterhoofd vroeg het Muziekgebouw Martijn Padding een geluidsmonument te ontwerpen. Deze installatie wordt geplaatst op de oever van het IJ en ‘aangestuurd’ door meteorologische data rond het gebouw, zoals windsnelheid en luchtvochtigheid. Na de opening zal het elke 22e van de maand te horen zijn.

Huil van de Wolff heeft een sterk metafysische inslag. In de vorm van een vraag & antwoordspel wil men vanuit onze fysieke wereld contact leggen met ‘de wolf aan gene zijde’. Een aardige vondst, want de afwisseling van vraag & antwoord is een oervorm van menselijke communicatie waarin ook wolven schijnen uit te blinken. Het is bovendien een geliefd procedé in de muziek, waarbij twee of meerdere musici vanaf verschillende posities reageren op elkaars muzikale frasen.

Ik citeer het persbericht: ‘Wolven reageren in koren en klaagzangen op elkaar, soms over grote afstand. In de installatie Huil van de Wolff roept de wolf uit deze zijde de wolf uit gene zijde op. Of die wolf van de overzijde werkelijk zal terughuilen en hoe, is afhankelijk van de parameters temperatuur, luchtvochtigheid, windrichting en windsnelheid rond het Muziekgebouw op dat moment. Zij bepalen of beide wolven lang of kort huilen, welke melodische en dynamische curves ze zullen huilen en of ze tot een duet komen.’

Lone wolf

Het is een interessante gedachte, temeer daar Jan Wolff zich met zijn grootse plannen jarenlang een roepende in de woestijn voelde. Hij werd door de autoriteiten van het kastje naar de muur gestuurd – en weer terug.

Ook vanuit de modernemuziekwereld kreeg hij niet de brede ondersteuning die je zou verwachten; vaak sprak men meesmuilend over zijn vermeende grootheidswaan. Dat het Muziekgebouw er uiteindelijk toch in al zijn glorie is gekomen, is te danken aan zijn ongekende doorzettingsvermogen.

Geweldig dat deze lone wolf vier jaar na zijn dood alsnog de waardering krijgt die hij bij leven zo vaak moest ontberen.

Jan Wolff met Nederlands Hoornisten Genootschap voor de Ysbreker 1987
Jan Wolff met het Nederlands Hoornisten Genootschap voor de Ysbreker, 1987

Een jaar na zijn dood, in 2013, organiseerden de Leo Smit Stichting en Stichting Barka al een hommage aan Jan Wolff.

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veelgeprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Eén gedachte over “Erepenning vernoemd naar Jan Wolff”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: