Intercontinental Ensemble spant een boog van vrouwen

De CD Arc van het Intercontinentaal Ensemble is volledig gewijd aan muziek van vrouwelijke componisten. Het is een recente trend: na eeuwen van verwaarlozing is de vrouwelijke componist eindelijk aan een opmars bezig. Ensembles, orkesten en musici die tot nu toe enkel muziek van (vooral dode) blanke mannen op hun programma hadden staan, maken zich plots sterk voor hun muziek.

Als voorvechter van vrouwelijk componeertalent juich ik natuurlijk elke uitvoering en elke nieuwe opname toe, hoewel deze soms een ietwat wrang gevoel opleveren. De composities op Arc lijken alleen gekozen te zijn omdat ze door vrouwen werden geschreven, ze ontberen innerlijke samenhang.

Trouwhartig erkennen de musici in het cd-boekje dat het lastig was geweest – ‘a nightmare’ – om een samenhang te ontdekken. Daarom kozen ze na veel wikken en wegen voor de titel Arc, om aan te geven dat er bruggen worden geslagen tussen periodes en stijlen.

Tja. Ook dit gezelschap lijkt mee te willen liften met de plotselinge hype rond vrouwelijke componisten Net als eerder bij de cd Celebrating Women! van het The Hague String Trio zou ik willen dat er een sterkere intrinsieke motivatie was. Tegelijkertijd tel ik mijn knopen, want nog altijd zijn vrouwen sterk ondervertegenwoordigd, zowel in de concertzaal als in de media.

Bovendien kun je de cd ook beschouwen als een heerlijk avontuur, want je moet je oren telkens weer instellen op een totaal andere klankwereld. De pointillistische, op afwisselend lang aangehouden en korte noten gebouwde Collage van een Achtvlak van Bianca Bongers wordt gevolgd door Drei Romanzen voor piano solo van Clara Schumann. Maar dan in een bewerking van violist Ernst Spyckerelle voor de musici van zijn nonet.

Het stuk komt binnen als een schok en pas na enkele minuten registreert mijn luisterorgaan hoe knap de lyrische melodieën uit het origineel zijn verdeeld over de vier strijkers en vijf blazers. Het derde deel, ‘agitato’ in een snelle 3/8 maat, komt in de instrumentatie wat minder tot zijn recht: het mist de gepassioneerde, vinnige kracht van Schumann.

Na dit op en top romantische stuk moeten mijn oren opnieuw een horde nemen voor het disruptieve Emotional Diversity van de Armeense Aregnaz Martirosyan. Hierin verklankt zij haar ontzetting over de oorlog tussen haar vaderland en Azerbeidzjan in 2020 in gierende glissandi, ferm getimmer op de klankkasten en hectisch door elkaar kronkelende motieven van de blazers.

Sarah Neutkens dompelt ons in September I juist onder in een bad vol melancholie. Hoornist Simão Fonseca grijpt de kans om zijn niet geringe kunnen te etaleren in uitgesponnen lijnen die reiken van de hoogste tot de laagste registers.

In het afsluitende Nonet van Louise Farrenc keren we terug naar de 19e eeuw: zij componeerde het in 1849, vier jaar voor het stuk van Schumann. De bij wijlen symfonische proporties van dit eerder klassieke dan romantische stuk komen mooi tot hun recht in de puntige en ingeleefde uitvoering door het Intercontinental Ensemble.

De negen musici voelen zich overduidelijk als een vis in het water in een meer traditionele toontaal. De uitgevoerde stukken zijn op zich boeiend genoeg, maar de telkens wisselende luisterhouding maakt het lastig ze volledig op te waarde schatten. De cd was sterker geweest met een andere keuze en/of volgorde van stukken. – Dat is dan meteen een mooie uitdaging voor een volgend schijfje.

Auteur: Thea Derks

Thea Derks is muziekpublicist, gespecialiseerd in moderne muziek. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 publiceerde zij de veelgeprezen biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie (in 2020 voor de derde druk aangevuld met 2 extra hoofdstukken). In 2018 verscheen 'Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht', volgens velen een 'must-have voor elke muziekliefhebber'.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: