Alexander von Zemlinsky – Der Zwerg: opera over onvermogen de ander te respecteren

De Nationale Opera opent het nieuwe seizoen op 4 september met de weinig uitgevoerde opera Der Zwerg van Alexander von Zemlinsky uit 1922. Het libretto is gebaseerd op een verhaal van Oscar Wilde en heeft een wrange persoonlijke component.

Lees verder Alexander von Zemlinsky – Der Zwerg: opera over onvermogen de ander te respecteren

NL operahuizen slaan handen ineen voor talentontwikkeling

Amsterdam, 20 mei 2021

Voortaan gaan de drie Nederlandse operahuizen samenwerken om jonge talenten de kans te geven ervaring op te doen in het ontwikkelen van opera en muziektheater.

Lees verder NL operahuizen slaan handen ineen voor talentontwikkeling

De Nationale Opera 2021-22: traditie en vernieuwing, maar….

Op 10 mei presenteerde De Nationale Opera de plannen voor het nieuwe seizoen. Naast het traditionele opera-repertoire wil directeur Sophie de Lint voortbouwen op de nieuwe wegen die tijdens de coronapandemie zijn ingeslagen. Met een wendbare programmering hoopt zij bovendien snel te kunnen aanhaken bij de actualiteit. ‘We kennen meer dan ooit de urgentie van opera.’

Lees verder De Nationale Opera 2021-22: traditie en vernieuwing, maar….

Opera Forward Festival ’21 creëert persoonlijk online festivalterrein

Nu onze overheid alle tegenstemmen in de wind slaat betreffende nut en noodzaak van de almaar voortdurende lockdown, sorteert De Nationale Opera voor op de waarschijnlijkheid dat de zalen ook in maart gesloten blijven. Vorig jaar viel het Opera Forward Festival in zijn geheel ten prooi aan corona, dit keer koos men veiligheidshalve voor een online versie. Het evenement is gratis toegankelijk.

Lees verder Opera Forward Festival ’21 creëert persoonlijk online festivalterrein

Petite messe solennelle: Rossini’s sprankelende ‘oudedagszonde’

Vanaf 24 januari streamt De Nationale Opera een uitvoering van de populaire Petite messe solennelle van Gioacchino Rossini. Hij componeerde deze mis-met-operatrektjes in 1863 en omschreef haar als ‘mijn laatste oudedagszonde’. Lees verder Petite messe solennelle: Rossini’s sprankelende ‘oudedagszonde’

Gevoel en intellect strijden om voorrang in Król Roger van Karol Szymanowski

Dit artikel verscheen in mei 2000 in Uitkrant Amsterdam

In Król Roger van Karol Szymanowski (1882-1937) tracht de gelijknamige hoofdpersoon een evenwicht te vinden tussen zijn verlangen naar vrijheid en ongebreideld genot enerzijds, en zijn behoefte aan orde en controle anderzijds. Als hij hier niet in slaagt, pleegt hij zelfmoord.

Król Roger, productie van De Nederlandse Opera (sinds 2014 De Nationale Opera)
Residentie Orkest; Koor van De Nederlandse Opera en Kinderkoor Muziekschool Waterland o.l.v. Hartmut Haenchen; Regie Johannes Schaaf; met o.a. James Johnson als Król Roger en Brigitte Hahn als zijn vrouw Roksana.

Voorstellingen: 2; 5; 8; 11; 14; 17; 20; 24; 27 en 31 mei 2000, Muziektheater Amsterdam

‘Je kunt Król Roger alleen begrijpen vanuit de muziek, het libretto is tamelijk problematisch’, zegt regisseur Johannes Schaaf. ‘Dat is schwülstig, een beetje bombastisch en gezwollen, op het kitschige af. Het taalgebruik en het wereldbeeld zijn typisch voor de tijd waarin Szymanowski leefde.’

‘Rond de eeuwwisseling zag je een grote opkomst van jeugdbewegingen, die licht homo-erotisch getint waren en streefden naar een utopische wereld. Vanuit een verlangen naar allesomvattende vrijheid, speelde Eros hierin een wezenlijke rol. Men ging bijvoorbeeld naakt baden en kamperen, onder het motto “terug naar de natuur”. Król Roger is echt een product van zijn tijd.’

Szymanowski en zijn librettist Jaroslaw Iwaszkiewicz situeerden het verhaal op het 12e eeuwse Sicilië, waar de Normandische koning Roger II heerst. Schaaf verplaatste de handeling naar het heden: ‘Ik heb wel een mediterrane sfeer nagestreefd, maar alle historische verwijzingen vermeden: wij kunnen ons niet voorstellen hoe men destijds leefde. Bovendien past de cultus van de Herder, die een overgave predikt aan de God van het Genot om zo tot vrijheid en waarachtigheid te komen, uitstekend in onze tijd. Ook nu zijn de mensen zoekende en sluiten zij zich maar al te graag aan bij sektes.’

De vraag of Roger eigenlijk niet meer een idee belichaamt dan een mens van vlees en bloed, doet Schaaf opveren: ‘Hij is allebei. De opera heeft drie bedrijven, die ook muzikaal totaal van elkaar verschillen. In het eerste bedrijf vertegenwoordigt Koning Roger de top van een hiërarchische piramide. Dit wordt gesymboliseerd door een bijna Byzantijnse klankwereld. Het volk geeft zich over aan de cultus van de Herder en Roger reageert hierop als vertegenwoordiger van de staat: L’état, c’est moi.’

‘Slechts één keer wordt hij uit balans gebracht: als zijn vrouw Roksana hem vraagt te luisteren naar de Herder. Normaal gesproken zou hij haar voor deze blijk van opstandigheid gestraft hebben, nu slaat de twijfel toe. Gefascineerd door de aantrekkingskracht die de Herder op haar uitoefent, laat hij deze gaan. Dan is hij niet de koning, maar de mens Roger.’

‘In het tweede bedrijf is de muziek laat-romantisch. Roger is hier puur menselijk: jaloers op de invloed van de Herder op zijn vrouw en op haar intuïtieve contact met de wereld van de vrijheid. Hij voelt zich een outsider en is niet bij machte de Herder te veroordelen. Wanneer deze zegt: “Als je mij wilt beoordelen, moet je mij volgen”, gooit Roger zijn koninklijke mantel af en volgt hem als bedelaar.’

‘Het derde en laatste bedrijf is geschreven in een chromatischer idioom en toont Roger als iemand die zijn volk en zijn geliefde verloren heeft. Hij kan zich niet overgeven aan de cultus van de Herder, maar kan ook de oude orde niet herstellen. Dan offert hij zijn hart aan de zon: door te sterven bereikt hij extase. De dood is voor hem de ware bevrijding.’

Schaaf concludeert: ‘Roger is een soort Christus. Hij maakt de weg vrij voor een maatschappij waarin het vrouwelijke, anarchistische, wordt verenigd met het mannelijke, hiërarchische denken. Pas als die twee in harmonie met elkaar zijn, ontstaat een ideale wereld.’

En Stockhausen zag dat het goed was – aus LICHT in Holland Festival #HF19

[Archief]

‘Toen kon hij zich in drieën splitsen en was hij zanger, danser en trompettist’, zegt een meisje op het scherm voorafgaand aan Michaels Jugend. Zij is een van de kindertjes die aan het begin van elke dag vertellen waar aus LICHT over gaat.

Een goede vondst van Pierre Audi en zijn artistieke team, want het universum dat Karlheinz Stockhausen ons voorschotelt in zijn mega-opera LICHT is een wonderlijke mix van kinderlijke naïviteit, hogere wiskunde, religieuze symboliek en hoogstpersoonlijke mystiek.

De door het Holland Festival gepresenteerde selectie van 15 uit de oorspronkelijke 29 uur is overweldigend. – Kon ook ik me maar in drieën splitsen om deze recensie te schrijven.

Lees verder En Stockhausen zag dat het goed was – aus LICHT in Holland Festival #HF19